بزرگ‌ترین شوک نفتی تاریخ؛ ۵۰۰ میلیون بشکه از بازار جهانی خارج شد

به گزارش خبرنگار اقتصاد معاصر؛ طی حدود ۵۰ روز از آغاز جنگ خاورمیانه، بیش از ۵۰ میلیارد دلار نفت خام تولیدنشده از بازار جهانی حذف شده و اثرات این بحران ممکن است ماه‌ها و حتی سال‌ها ادامه یابد. 

بر اساس محاسبات و تحلیل کارشناسان انرژی، از زمان آغاز درگیری‌ها در پایان ماه فوریه، بیش از ۵۰۰ میلیون بشکه نفت خام و میعانات گازی از عرضه جهانی خارج شده است؛ رقمی که به‌ عنوان بزرگ‌ترین اختلال عرضه انرژی در تاریخ مدرن توصیف می‌شود. 

تحلیل‌گران انرژی می‌گویند حجم نفت از دست‌رفته معادل سناریوهایی قابل توجه در مصرف جهانی از جمله توقف حدود ۱۰ هفته‌ای مصرف جهانی سوخت هوایی یا عدم استفاده از خودروها در سراسر جهان برای حدود ۱۱ روز یا حتی تامین نشدن نفت برای کل اقتصاد جهانی به مدت پنج روز است. همچنین این میزان برابر با حدود یک ماه مصرف نفت ایالات متحده یا بیش از یک ماه مصرف نفت اروپا برآورد شده است. بر اساس برخی محاسبات، این حجم همچنین معادل حدود شش سال مصرف سوخت ارتش آمریکا یا حدود چهار ماه نیاز صنعت حمل‌ونقل دریایی جهان است.

در بخش تولید، کشورهای عربی حوزه خلیج فارس در ماه مارس با کاهش شدید تولید روبه‌رو شدند و حدود ۸ میلیون بشکه در روز از تولید نفت خام خود را از دست دادند؛ رقمی که تقریبا معادل مجموع تولید برخی از بزرگ‌ترین شرکت‌های نفتی جهان است. هم‌زمان صادرات سوخت جت از کشورهای عربی شامل عربستان سعودی، قطر، امارات متحده عربی، کویت، بحرین و عمان نیز به شدت کاهش یافت و از حدود ۱۹.۶ میلیون بشکه در فوریه به ۴.۱ میلیون بشکه در ماه‌های مارس و آوریل رسید. 

این کاهش صادرات به حدی بوده که معادل سوخت مورد نیاز حدود ۲۰ هزار پرواز رفت‌وبرگشت میان نیویورک و لندن برآورد شده است. بر اساس داده‌های شرکت کپلر و تحلیل کارشناسان، با میانگین قیمت حدود ۱۰۰ دلار برای هر بشکه نفت در طول دوره بحران، ارزش نفت تولیدنشده حدود ۵۰ میلیارد دلار برآورد شده است. این رقم معادل حدود یک درصد تولید ناخالص داخلی کشور آلمان یا تقریبا برابر با کل اقتصاد کشورهای کوچک اروپایی مانند لتونی یا استونی است. 

با وجود بازگشایی تنگه هرمز، کارشناسان هشدار می‌دهند که بازگشت کامل تولید و جریان انرژی به شرایط عادی به‌ سادگی و در کوتاه‌مدت ممکن نخواهد بود. گزارش‌ها نشان می‌دهد ذخایر نفت خام خشکی در سطح جهان حدود ۴۵ میلیون بشکه کاهش یافته و از اواخر مارس، اختلالات تولید به حدود ۱۲ میلیون بشکه در روز رسیده است. 

برآوردها حاکی از آن است که برخی میادین نفتی سنگین در کویت و عراق ممکن است چهار تا پنج ماه زمان برای بازگشت به سطح تولید عادی نیاز داشته باشند. در همین حال، آسیب به زیرساخت‌های پالایشگاهی و همچنین تاسیسات گاز طبیعی مایع در راس‌لفان قطر، می‌تواند موجب شود بازسازی کامل زیرساخت‌های انرژی منطقه سال‌ها به طول بیانجامد.

در مجموع، تحلیل‌گران معتقدند بحران اخیر نه‌ فقط بازار انرژی جهانی را به شدت تحت تاثیر قرار داده، بلکه اثرات اقتصادی آن در ماه‌ها و سال‌های آینده نیز ادامه خواهد داشت.