یادداشت اختصاصی - صفحه 3

یادداشت اختصاصی
محمدطاهر رحیمی، پژوهشگر اقتصادی
در ادبیات اقتصاد توسعه، مالیات فقط ابزاری برای پر کردن خزانه دولت و پرداخت حقوق کارمندان نیست، بلکه مهم‌ترین اهرم حاکمیت برای تنظیم‌گری اقتصادی، بازتوزیع ثروت و جهت‌دهی به سرمایه‌گذاری‌هاست. یک نظام مالیاتی کارآمد، خون را در رگ‌های اقتصاد به جریان می‌اندازد اما یک نظام معیوب می‌تواند خود به بزرگ‌ترین مانع تولید و عدالت تبدیل شود. 
کد خبر: ۳۹۲۶۹    تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۹/۰۲

محسن فاطمی، کارشناس ارشد اقتصاد
عضویت ایران در بریکس تنها زمانی از یک «دستاورد نمادین سیاسی» فراتر می‌رود که به زیرساخت اجرایی و مالی متصل شود؛ مسیری که بدون پیوستن به بانک توسعه جدید بریکس (NDB) ممکن نیست.
کد خبر: ۳۹۰۹۰    تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۹/۰۴

ایران در موقعیتی قرار دارد که می‌تواند مسیر اصلی کریدورهای شرق و غرب و شمال و جنوب شود اما کارشناسان می‌گویند تا زمانی‌که گره‌های داخلی به‌ ویژه در مرزها و هماهنگی نهادی باز نشود، رویای تبدیل‌شدن به «هاب ترانزیتی اوراسیا» محقق نخواهد شد.
کد خبر: ۳۹۰۶۰    تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۸/۲۸

محمدرضا حاجی امینی، پژوهشگر اقتصادی
جمعیت کهن‌سال ایران در دهه‌های آینده به سرعت افزایش خواهد یافت و هم‌زمان، تمرکز شدید سالمندان در پایین‌ترین دهک‌های درآمدی، تهدیدی جدی برای رفاه این قشر و تاب‌آوری اقتصادی خانواده‌ها ایجاد کرده است.
کد خبر: ۳۹۰۴۱    تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۸/۳۰

حجت بین‌آبادی، پژوهشگر حوزه بودجه و مالی
نظام بانکی، به عنوان موتور تامین مالی اقتصاد، نقش حیاتی در مدیریت ریسک‌ها و هدایت سرمایه به سمت پروژه‌های کم‌کربن و پایدار دارد و نادیده گرفتن این واقعیت می‌تواند به کیفیت دارایی‌ها، ریسک اعتباری و ثبات کل نظام اقتصادی آسیب جدی وارد کند.
کد خبر: ۳۸۸۷۳    تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۸/۲۷

حجت بین‌آبادی، پژوهشگر حوزه بودجه و مالی
با ظهور قراردادهای هوشمند مبتنی بر فناوری بلاکچین، بانکداری اسلامی وارد عصری نوین شده است؛ ابزار دیجیتالی که می‌تواند شفافیت، دقت و کارایی اجرای عقود اسلامی مانند مرابحه و مضاربه را افزایش دهد اما همزمان چالش‌های فقهی و حقوقی جدی را نیز پیش روی نظام بانکی کشور قرار داده است.
کد خبر: ۳۸۸۷۲    تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۸/۲۸

محمدطاهر رحیمی، پژوهشگر اقتصادی
افزایش قابل توجه خرید طلا از سوی بانک‌های مرکزی و کاهش وابستگی آن‌ها به دلار، نشانه‌ای روشن از شتاب‌گیری روند «دلاری‌زدایی» در اقتصاد جهان است. در حالی‌که کشورهای عضو بریکس و برخی اقتصادهای نوظهور سهم اسناد خزانه آمریکا را در سبد ذخایر خود کاهش می‌دهند، نگرانی‌ها درباره پایداری بدهی‌های دولت ایالات متحده و آینده جایگاه دلار به‌عنوان ارز ذخیره جهانی، بیش از هر زمان دیگری پررنگ شده است.
کد خبر: ۳۸۷۶۳    تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۸/۲۵

محسن فاطمی، کارشناس ارشد اقتصاد
جنگ ۱۲ روزه اخیر، معادلات امنیتی و اقتصادی ایران را وارد مرحله‌ای تازه کرده است؛ مرحله‌ای که در آن، «تاب‌آوری اقتصادی» به اندازه توان دفاعی اهمیت دارد. در این میان، بندر چابهار به‌ عنوان تنها بندر اقیانوسی کشور، نقشی فراتر از یک پروژه توسعه‌ای یافته و به شریان حیاتی تجارت و امنیت ملی بدل شده است.
کد خبر: ۳۸۵۰۹    تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۸/۲۴

حجت بین‌آبادی، پژوهشگر حوزه بودجه و مالی
بازنگری تازه کارگروه بال در اصول نظارت موثر بانکی، نقطه‌ عطفی در تاریخ تنظیم‌گری مالی جهان است؛ تلاشی برای همگام‌سازی استانداردهای نظارتی با واقعیت‌های نوین بانکداری دیجیتال، ریسک‌های اقلیمی و تهدیدهای سایبری. این تحول، بار دیگر نقش راهبری بانک مرکزی‌ها را در حفظ ثبات مالی برجسته کرده است.
کد خبر: ۳۸۴۹۵    تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۸/۲۶

سهیل مصباح، کارشناس ترانزیت
با لغو محدودیت‌های ترانزیتی میان آذربایجان و ارمنستان، مسیر تاریخی جلفا بار دیگر در آستانه احیا قرار گرفته است؛ مسیری که می‌تواند ایران را بدون نیاز به سرمایه‌گذاری سنگین در پروژه رشت–آستارا، از بندرعباس تا روسیه و اروپا به‌ صورت تمام‌ریلی متصل کند.
کد خبر: ۳۸۱۳۴    تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۸/۱۹

محمدطاهر رحیمی، پژوهشگر اقتصاد
تصمیم تاریخی برای پایان دادن به فعالیت «بانک آینده» را می‌توان نقطه عطفی در بازگشت اقتدار حاکمیت بر نظام بانکی دانست؛ اقدامی که نه صرفا یک تصمیم اقتصادی، بلکه تجلی اراده‌ای ملی برای مقابله با فساد ساختاری، خلق پول سفته‌بازانه و بازگرداندن سلامت به شریان‌های پولی کشور است.
کد خبر: ۳۷۹۷۲    تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۸/۱۵

مینا جعفری، کارشناس اقتصادی
نیمه نخست سال ۱۴۰۴ به یکی از سخت‌ترین و بحرانی‌ترین مقاطع تجارت خارجی ایران تبدیل شد؛ دوره‌ای که در آن صادرات کشور عملا به رکود و ارزش واقعی آن به نزدیک صفر رسید؛ این وضعیت نه فقط بازتاب فشار تحریم‌ها و محدودیت‌های مالی جهانی است، بلکه نشان‌دهنده ضعف ساختاری، ناهماهنگی نهادی و بی‌ثباتی سیاست‌های ارزی در داخل نیز است.
کد خبر: ۳۶۸۲۹    تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۸/۰۳

محمدطاهر رحیمی، پژوهشگر اقتصادی
تهاجم نظامی روسیه به اوکراین در سال ۲۰۲۲، اگرچه با شدیدترین تحریم‌های تاریخ مدرن علیه مسکو همراه بود اما به فروپاشی اقتصادی فدراسیون روسیه منجر نشد. در حالی که هدف غرب، سقوط روبل و ایجاد بحران معیشتی در روسیه بود، مسکو با به‌ کارگیری ترکیبی از سیاست‌های ارزی هوشمند، محدودیت‌های سرمایه‌ای، و اصلاحات در تراز پرداخت‌ها، ثبات پول ملی خود را حفظ و روبل را به یکی از قوی‌ترین ارزهای جهان در سال ۲۰۲۵ تبدیل کرد.
کد خبر: ۳۶۷۴۱    تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۷/۳۰

الهام مرادی، پژوهشگر اقتصادی
حذف صفر از پول ملی، اقدامی که در ظاهر فقط به تغییر مقیاس واحد پول محدود می‌شود، می‌تواند نماد آغاز یک دوره جدید اقتصادی باشد یا در صورت فقدان اصلاحات بنیادی، تبدیل به حرکتی پرهزینه و بی‌نتیجه شود. تجربه جهانی نشان می‌دهد موفقیت این سیاست نه به خود حذف صفر، بلکه به اجرای همزمان اصلاحات ساختاری، انضباط مالی، ثبات اقتصاد کلان و تقویت استقلال بانک مرکزی وابسته است.
کد خبر: ۳۶۲۶۸    تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۷/۲۸

محمدطاهر رحیمی، پژوهشگر اقتصادی
بیش از چهار دهه از اعمال نخستین تحریم‌های ایالات متحده علیه ایران می‌گذرد اما این رژیم تحریمی نه‌ فقط فروکش نکرده، بلکه به شبکه‌ای چندلایه، هدفمند و فرامرزی تبدیل شده است. ایالات متحده با بهره‌گیری از سلطه دلار، ساختار مالی جهانی و ابزارهای حقوقی پیچیده، تحریم‌ها را از سطح محدودیت‌های سیاسی به سطح فشار سیستماتیک اقتصادی ارتقا داده است.
کد خبر: ۳۶۲۶۳    تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۷/۲۶

مهدی بابازاده، پژوهشگر اقتصادی
در حالی‌ که ایران با بحران مزمن کمبود ارز و فشار بر منابع ارزی مواجه است، سیاست «ارز مسافرتی» به یکی از پرابهام‌ترین تصمیم‌های اقتصادی کشور بدل شده است؛ سازوکاری که در ظاهر برای حمایت از سفرهای خارجی شهروندان طراحی شده اما در عمل، به یارانه‌ای پنهان برای گردشگری کشورهای دیگر و ابزاری برای خروج ارز از کشور تبدیل شده است.
کد خبر: ۳۶۲۵۲    تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۷/۲۵

سهیل مصباح، کارشناس ترانزیت
آمریکا با پیشنهاد اجاره صدساله کریدور زنگزور در قفقاز جنوبی، وارد یکی از پرریسک‌ترین قمارهای ژئوپلیتیکی دهه اخیر شده است؛ طرحی که می‌تواند نقشه تجاری و انرژی اوراسیا را دگرگون کند و در عین حال موازنه قدرت میان واشنگتن، مسکو، تهران و پکن را به چالش بکشد.
کد خبر: ۳۶۱۱۶    تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۷/۲۲

محمدباقر شیرمهنجی، پژوهشگر اقتصادی
جایزه نوبل اقتصاد ۲۰۲۵ امسال به جوئل موکر، فیلیپ آگیون و پیتر هویت تعلق گرفت؛ پژوهشگرانی که با باز کردن «جعبه سیاه نوآوری»، رشد اقتصادی را نه حاصل انباشت سرمایه، بلکه نتیجه پویایی بی‌پایان تخریب خلاق، دانش و کارآفرینی دانستند.
کد خبر: ۳۶۰۵۱    تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۷/۲۱

الهام مرادی، پژوهشگر اقتصادی
اقتصاد ایران سال‌ها درگیر بحران‌های ساختاری مانند تورم مزمن، وابستگی به نفت و تحریم‌های بین‌المللی بوده اما در دل این چالش‌ها، نشانه‌هایی از تحول آرام و معنادار دیده می‌شود. صادرات غیرنفتی، اقتصاد دیجیتال و انرژی‌های تجدیدپذیر به‌ عنوان «جزیره‌های امید» می‌توانند پایه‌های یک اقتصاد مقاوم و پایدار را شکل دهند و مسیر ایران را از اتکا به نفت به سمت نوآوری و توسعه متنوع هدایت کنند.
کد خبر: ۳۵۷۲۰    تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۷/۱۸

مهدی بابازاده، پژوهشگر اقتصادی
در حالی‌ که ایران بر یکی از بزرگ‌ترین ذخایر نفت و گاز جهان تکیه زده، بخش قابل‌ توجهی از این ثروت عظیم همچنان در زیر زمین خاموش مانده است. کشورمان با در اختیار داشتن بیش از ۳۴۰ میلیارد بشکه معادل نفت خام ذخایر قابل استحصال، بالقوه یکی از قدرت‌های بزرگ انرژی دنیاست اما واقعیت میدانی، شکاف عمیق میان ظرفیت و بهره‌برداری را نشان می‌دهد.
کد خبر: ۳۵۷۱۸    تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۷/۱۸

گزارش
گزارش

افزایش صادرات نفت آمریکا هم نتوانست بحران کمبود انرژی جهان را جبران کند

افزایش بی‌سابقه صادرات نفت آمریکا به آسیا در پی اختلال شدید عرضه ناشی از درگیری‌ها و بسته شدن تنگه هرمز، نتوانسته شکاف بزرگ ایجادشده در بازار جهانی انرژی را پر کند و توازن عرضه و تقاضا همچنان به‌ شدت برهم خورده است.

اقتصاد معاصر گزارش می‌دهد

زلزله ارزی در بازار نفت؛ آیا پترویوآن ستون پترودلار را می‌لرزاند؟

در حالی که نشانه‌های تغییر در نظم مالی جهان یکی‌یکی آشکار می‌شوند، بازار انرژی به صحنه اصلی رقابت ارزی تبدیل شده است؛ جایی که تلاش چین برای پیوند زدن تجارت نفت به یوآن، به ‌تدریج انحصار تاریخی دلار را به چالش می‌کشد و موازنه قدرت اقتصادی را از غرب به شرق سوق می‌دهد.

اقتصاد معاصر گزارش می‌دهد

بازتعریف امنیت غذایی ایران با تکیه بر پاکستان در شرایط جنگی

در میانه جنگ آمریکایی-صهیونی علیه ایران و افزایش ریسک مسیرهای حمل‌ونقل، پاکستان با ظرفیت بالای تولید در برنج، گوشت و غلات و مزیت‌های جغرافیایی و زمانی(زمان ترانزیت) به یک تکیه‌گاه راهبردی برای امنیت غذایی ایران تبدیل می‌شود. توسعه تجارت هدفمند، تهاتر انرژی با کالاهای اساسی و کشاورزی قراردادی می‌تواند شبکه تامین ایران را در برابر اختلالات جنگی پایدار...

اقتصاد معاصر بررسی می‌کند

بازخوانی یک الگوی تکرارشونده در نظم ژئوپلیتیک؛ غرب در هرمز طعم تلخ سوئز را چشید

در شرایطی که تنش‌های ژئوپلیتیک در خاورمیانه بار دیگر در حال تشدید است و تنگه هرمز به‌ عنوان یکی از گلوگاه‌های حیاتی تجارت جهانی در کانون توجه قرار گرفته، بازخوانی تجربه بحران سوئز در سال ۱۹۵۶ می‌تواند تصویری روشن‌تر از الگوهای تکرارشونده قدرت، مداخله خارجی و پیامدهای ناخواسته آن ارائه دهد؛ الگویی که نشان می‌دهد چگونه یک رویارویی خارجی می‌تواند به بازتعریف...

یادداشت و تحلیل
یادداشت و تحلیل
مهدی بابازاده، پژوهشگر اقتصادی

کاهش تدریجی اتکا به تنها یک ارز مسلط؛ آغاز آرام تجارت جهانی با یوآن

در میانه تنش‌های ژئوپلیتیک و شوک‌های تازه بازار انرژی، یک پرسش کلیدی دوباره به صدر تحلیل‌ها بازگشته است؛ آیا جهان می‌تواند از وابستگی به دلار فاصله بگیرد و به سمت یوآن حرکت کند؟ آنچه امروز در حال وقوع است، آغاز یک جابه‌جایی تدریجی به سوی نظمی چندارزی‌ست، مسیری که در آن یوآن آرام‌آرام جای خود را در تجارت، تامین مالی و تسویه‌های بین‌المللی باز می‌کند.

محمدطاهر رحیمی، کارشناس اقتصادی

از توهم «سوریه‌سازی» تا دکترین «موازنه امنیت» و جهانی‌سازی هزینه‌ها

در حالی‌که تقابل ایران و غرب از یک رویارویی کلاسیک فراتر رفته و به جنگی ترکیبی و چندلایه تبدیل شده، بررسی سه فاز اصلی این تقابل -از پروژه براندازی سریع تا استحاله نهادی و نهایتا فرسایش زیرساختی- نشان می‌دهد راهبردهای دشمن هر بار با تغییر شکل اما با هدف ثابت تضعیف ایران دنبال شده‌اند.

حجت بین‌آبادی، پژوهشگر حوزه بودجه و مالی

تنگه هرمز و لرزه بر خطوط تولید خودروسازان جهان

بسته‌ شدن تنگه هرمز در پی تشدید درگیری‌های نظامی، صنعت جهانی خودرو را وارد بحرانی کم‌سابقه کرده است؛ بحرانی که با اختلال در شریان حیاتی انرژی و لجستیک، زنجیره تامین خودروسازان از آسیا تا اروپا را فلج کرده و هم‌زمان با جهش هزینه حمل‌ونقل و قیمت سوخت، بازارهای مصرف را نیز با شوک قیمتی و تغییر الگوی تقاضا مواجه ساخته است.

جعفر صارمی، پژوهشگر اقتصادی

جنگ و فرصت اقتصاد مقاومتی برای گذار از تمرکزگرایی

جنگ اخیر نشان داد آنچه سال‌ها به‌ عنوان مزیت توسعه‌ای تلقی می‌شد -از تمرکز صنعتی و شهری تا وابستگی به شریان‌های محدود- در شرایط بحران می‌تواند به پاشنه‌آشیل اقتصاد تبدیل شود. اکنون، در میانه یک بیدارباش راهبردی، بازطراحی معماری اقتصاد ایران بر پایه «پراکندگی، شبکه‌ای شدن و تاب‌آوری» نه یک انتخاب، بلکه ضرورتی اجتناب‌ناپذیر است.

گفت وگو
گفت وگو
رئیس کمیسیون انرژی مجلس در گفت‌و‌گو با اقتصاد معاصر:

ترامپ ادعاهایی دارد که خودش باور ندارد؛ دورزدن تحریم صادرات نفت را بلدیم

رئیس کمیسیون انرژی مجلس با بیان اینکه آمریکا مدعی نابودی انرژی هسته‌ای ماست، اما می‌گوید بیایید درباره هسته‌ای مذاکره کنیم، گفت: ایران ۴۷ سال تجربه تحریم داد و همواره راه مقابله با فشار‌های خارجی را آموخته است؛ تحریم‌ها و فشار‌های هسته‌ای در طول این سال‌ها مسیر و راهکار‌های مقابله با دشمن را به ما نشان داده است.

عضو کمیسیون انرژی مجلس در گفت‌و‌گو با اقتصاد معاصر

تا چند روز آینده مشکل صف‌های سوخت بندرعباس حل می‌شود

عضو کمیسیون انرژی مجلس شورای اسلامی گفت: با مدیرعامل شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده‌های‌ نفتی صحبت کردم تا استان‌ها بتوانند میزان کارت‌های سوخت آزاد در جایگاه‌ها را افزایش دهند. قول دادند که با مصوبه شورای تامین استان و اختیارات استاندار، این مشکل ظرف یک الی دو روز آینده حل شود و طول صف‌ها کاهش یابد.

عضو کمیسیون عمران مجلس در گفت‌و‌گو با اقتصاد معاصر خبر داد

واکاوی صنایع فولادی و پتروشیمی در جلسه مجلس و صمت؛ میل‌گرد ارزان‌ می‌شود

عضو کمیسیون عمران مجلس گفت: پس از حمله رژیم اسرائیل و آمریکا به صنایع پتروشیمی و فولادی ما، گرانی‌هایی بر برخی کالاها اعمال شده است که بیشتر سوء استفاده و جو روانی‌ست؛ در کمیسیون عمران بادست‌اندرکاران صنایع فولادی و پتروشیمی و وزارت صمت، جلسه‌ای داشتیم که عنوان شد قیمت‌هایی که این روزها گفته می‌شود، بخش زیادی از آن ناشی از همین جو روانی است و وزیر صمت...

عضو هیات نمایندگان اتاق بازرگانی ایران در گفت‌وگو با اقتصاد معاصر

مجلس در تصویب قوانین بخش خصوصی را دخیل کند

عضو هیات نمایندگان اتاق بازرگانی ایران گفت: فعالان اقتصادی، مشتاقانه آماده ارائه مشورت و کمک به دولت هستند اگر این دو بال اقتصاد کشور در کنار هم قرار گیرند و به یک هم‌صدایی برسند، به سرعت می‌توانیم آثار نوسانات اخیر را پشت سر بگذاریم و به شکوفایی برسیم؛ بخش خصوصی آماده است تا با هم‌افزایی و تعامل با دولت، مسیر رشد صنایع پایه نظیر فولاد و پتروشیمی را...